Dzień Pamięci Więźniów Obozu Dulag 121 i Niosących Im Pomoc

2021-10-08

   Powstanie Warszawskie toczyło się przez 63 dni (od 1 VIII do 2 X 1944 r.). W momencie wybuchu działań zbrojnych w stolicy przebywało od 900 tys. do 1 miliona 100 tys. mieszkańców, z czego około 45 tysięcy brało udział w walkach. Ludność́, która nie brała udziału w walkach, koczowała w piwnicach w trudnych warunkach bez dostatecznych zapasów żywności. Szacuje się, że w Powstaniu zginęło od 130 tys. do 200 tys. cywilnych mieszkańców Warszawy.

   Ci, którzy przeżyli, zostali wygnani z Warszawy; wielu poprzez obóz przejściowy w Pruszkowie trafiło do obozów koncentracyjnych i na przymusowe roboty. To zapomniani bohaterowie walk o stolicę, ale też największa ich ofiara.

   Niemiecki nazistowski obóz przejściowy w Pruszkowie (Durchgangslager 121), w którym gromadzono cywilną ludność Warszawy i okolicznych miejscowości, wypędzaną z domów w trakcie oraz po zakończeniu Powstania Warszawskiego, został utworzony 6 sierpnia 1944 r. na terenie dawnych Zakładów Naprawczych Taboru Kolejowego w Pruszkowie. Funkcjonował do połowy grudnia 1944 r. – a w formie szczątkowej – do 16 stycznia 1945 r. Przez Dulag 121 przeszło w tym okresie od 390 tys. do 410 tys. osób, spośród których dziesiątki tysięcy zostały po krótkim pobycie w obozie wywiezione na roboty przymusowe w głąb Rzeszy lub zesłane do obozów koncentracyjnych. Z powodu chorób, wyczerpania lub z rąk strażników poniosło śmierć od kilkuset do kilku tysięcy więźniów Dulagu 121. Ponad 30 tys. osób zdołało jednak opuścić obóz dzięki pomocy zatrudnionego tam polskiego personelu.

   2 października tego roku na terenie byłego obozu Dulag 121 odbyły się uroczystości upamiętniające więźniów tego obozu, jak i osoby niosące im z narażeniem życia pomoc. Na uroczystości obecni byli przedstawiciele naszego Zespołu Szkół. Uczniowie Liceum, pod opieką pani Anny Górskiej-Zielińskiej, wystawili poczet sztandarowy, zaś reprezentanci klas ósmych (Tymoteusz Matysiak, Klaudia Ratuszniak i Aniela Sadowska) złożyli w imieniu społeczności szkolnej wiązankę z biało-czerwonych róż oraz zapalili znicze.

   Pamiętajmy o tym, że zdeterminowana postawa mieszkańców Warszawy spowodowała, że Powstanie utrzymało się przez 63 dni.

 

Daniel Wolborski

 

Zdjęcia – Narodowe Archiwum Cyfrowe, pl.wikipedia.org, Daniel Wolborski