Pamięć o Powstaniu Warszawskim

2021-09-27

Można odejść na zawsze, by stale być blisko*. Każdą historię wartą opowiedzenia, warto opowiedzieć dwa razy.

 

Wolontariusze ze Szkoły Podstawowej im. Marii Dąbrowskiej w Komorowie: Paweł Dziekoński, Agata Jankowska, Aleksander Kurzela, Hanna Ogińska, Klaudia Ratuszniak, Franciszek Tokarski oraz Zuzanna Zawiślak pod okiem dwojga opiekunów – Sylwii Dyrek i Daniela Wolborskiego 11 września tego roku rozpoczęli przygotowania do XVIII Szkolnego Rajdu Pęcickiego.

 

Sprzątanie grobów

Od wielu lat mogiły pochowanych na cmentarzu w Pęcicach osób stały zabrudzone, zaniedbane. Na cmentarzu można znaleźć wiele grobów z XX w., które na skutek pogody, czasu i zapomnienia zostały zarośnięte warstwami chwastów, krzaków i ziemi. Imiona i nazwiska stały się niewyraźne, jakby wciągnięte w kamień nagrobkowy.

Z pomocą Pani Sylwii Dyrek i Pana Daniela Wolborskiego (a także za zgodą proboszcza Parafii Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Pęcicach – ks. Jacka Zbyszyńskiego) siedmiu wolontariuszy wysprzątało trzy groby. Mogiły zostały oczyszczone ze wszelkich krzewów, zniszczonych zniczy oraz wieńców, a kamienie nagrobkowe zostały umyte.

Uczniowie byli niezwykle dumni ze swojej pracy, podobnie jak ich opiekunowie.

Na każdym cmentarzu zostają pochowane wspomnienia i historie wielu osób. O większości możemy nie wiedzieć, o innych słyszymy non-stop w telewizji, radiu lub czytamy w internecie, czy też ktoś nam je opowiada.

 

Sprzątając dowiedzieliśmy się, czym była Rada Główna Opiekuńcza (RGO)

 

Rada była polską organizacją niosącą pomoc ludności cywilnej w czasie obu wojen światowych. W okresie II wojny światowej funkcjonowała w latach 1940-1945. Jej centrala mieściła się w Krakowie. Prowadziła sierocińce, kursy zawodowe i warsztaty rzemieślnicze, rozdawała odzież, obuwie oraz żywność. RGO miała wiele punktów medycznych, służyła pomocą mieszkańcom Warszawy podczas powstania i po wypędzeniu z miasta. Wysyłała paczki dla jeńców wojennych i więźniów.

Placówkami terenowymi RGO w powiatach lub miastach były rady opiekuńcze powiatowe lub miejskie. Zostały one w lipcu 1941 r. na polecenie niemieckich władz przemianowane na Polskie Komitety Opiekuńcze (PKO). Siedziba Polskiego Komitetu Opiekuńczego w Komorowie mieściła się przy ulicy Bankowej 6.

Najważniejszym zadaniem delegatury PKO (RGO) w Komorowie było udzielanie pomocy medycznej. Działo się to w szpitalu św. Rocha przy ulicy Kolejowej 10.

Szpital rozpoczął swą działalność w pierwszych dniach sierpnia 1944 r. (pierwsi pacjenci pojawili się tam 10 sierpnia). Mógł przyjąć jednorazowa 60 chorych. W okresie od sierpnia do grudnia 1944 r. pacjentami szpitala było 268 osób.

 

Historia

 

Trzy groby, z których każdy ma swoją historię, która nie tylko została przekazana obecnym tamtego dnia, ale będzie także wspominana na Szkolnym Rajdzie Pęcickim, to groby trzech osób:

Katarzyna z Turków Czyżewska – urodzona 8 kwietnia 1869 r. w Nartach (powiat Mińsk Mazowiecki). Wdowa zamieszkała w Warszawie przy ulicy Koźlej 7. Zmarła w szpitalu PKO (RGO) w Komorowie w wyniku udaru mózgu 5 września 1944 r.

Jan Romankiewicz – urodzony 27 grudnia 1896 r. w miejscowości Hucko (dawne województwo lwowskie). Zamieszkały w Komorowie. Do szpitala RGO (PKO) w Komorowie przybył 31 sierpnia 1944 r. Chory zmarł 1 września 1944 r.

Jan Jarzębowski – urodzony w 1888 r. w Pęcicach. Zabity przez Niemców pod Pęcicami 3 sierpnia 1944 r. z powodu udziału synów w Powstaniu Warszawskim. Jego synowie to: Andrzej Jarzębowski ps. „Buk” („Bug”) i Bogusław Jarzębowski ps. „Boguś”. Zarówno Andrzej, jak i Bogusław, byli żołnierzami pruszkowsko-pęcickiego harcerskiego plutonu 1718 i uczestniczyli w bitwie pęcickiej 2 sierpnia 1944 r.

 

Denerwujemy się, gdy coś wypadnie nam z głowy. Czasami pragniemy dane zdarzenie zatrzymać na dłużej. Podzielić się nim z bliskim, znajomymi. I mamy nadzieję, że może oni opowiedzą to komuś innemu? A ta historia rozniesie się w świat? Dlatego tak pielęgnujemy wspomnienia. Dbamy o nie, ciągle o nich rozpamiętując.

Historia lubi ulatywać. Lubi przeplatać się między wierszami. Potrzebuje atencji, uwagi. Potrzebuje, by każdy ją poznał. Nie lubi być zaniedbywana i zapominana.

Dlatego pamiętamy.

 

Hanna Ogińska

Uczennica kl. 8 Szkoły Podstawowej w Komorowie

 

 

*cytat ks. Jan Twardowski

 

Podpisy do zdjęć:

1. Siedziba RGO (PKO) w Komorowie

2. Budynek szpitala RGO (PKO) w Komorowie

3. Akt zgonu Katarzyny Czyżewskiej (archiwum parafii Pęcice)

4. Grób Katarzyny Czyżewskiej przed uprzątnięciem

5-9. Sprzątanie grobu Katarzyny Czyżewskiej

10-11. Grób Katarzyny Czyżewskiej po uprzątnięciu

12-14. Sprzątanie grobu Jana Romankiewicza

15-16. Grób Jana Romankiewicza po uprzątnięciu

17. Jan Jarzębowski

18. Andrzej Jarzębowski

19. Bogusław Jarzębowski

20. Grób Jana Jarzębowskiego

 

Zdjęcia pochodzą ze zbiorów pana Daniela Wolborskiego i pana Zbigniewa Kowalewicza